Bhagavad Gita

Bhagavad Gita, het klassieke boek over yoga en bezinning.

Een universele tekst over zingeving.

 

De Bhagavad Gita is een deel van de Mahabharata, een reusachtig epos dat in het begin van onze jaartelling in het Sanskriet is opgeschreven. Dit deel wijkt af van de rest van de Mahabharata. Het lijkt op een rustmoment: alle wonderlijke, avontuurlijke, spannende en mythische persoonlijk geschiedenissen doen er even niet toe. In dit deel is het moment aangebroken om iets belangrijks uit te leggen.

 

Arjuna staat in zijn strijdwagen tussen twee legers. De oorlog waar Arjuna voor staat, verbeeldt de strijd tussen goed en kwaad in de mens. Deze sterke krijger, -de beste boogschutter-,  bevindt zich in een spanningsveld tussen ja of nee en wordt overmand door twijfel….  Voor het eerst van het leven wordt hij bevangen door angst. Hoe en welke keuze moet hij maken? ……Onder degene waartegen hij moet vechten, staan namelijk mensen waar hij respect voor heeft en waar hij zelfs van houdt. In zijn vertwijfeling vraagt hij Krishna, zijn wagenmenner, om raad. Deze stap wordt als belangrijk gezien! Zeker omdat hij zich richt op Krishna. Krishna is de verpersoonlijking van het universele kosmische hoogste bewustzijn.

Dan volgt in achttien hoofdstukken in versvorm een filosofische mystieke reflectie op de zin van het leven en wordt uitgelegd hoe de mens zich kan verhouden ten opzichte van de schepping; het Onnoembare; zijn medemens en zichzelf. En hoe het leven tot vreugde, zingeving en vervulling kan leiden.

Door de uitwisseling wordt Arjuna geholpen de overgang te maken van diepe wanhoop naar overgave, vertrouwen en standvastigheid. En hij wordt geholpen om te doen wat hij moet doen.

Krishna: hoofdstuk 2, vers 14 en 15:
“Contact met materie (Het lichaam hoort daar ook bij. J.) geeft slechts gevoelens van warmte, van koude en van plezier en pijn. Die gevoelens komen en gaan en zijn onbestendig; verdraag hen met geduld Gharata! Wie niet door die gevoelens beroerd wordt, o Stier-onder-de-mensen, en wie zijn evenwicht niet verliest, niet bij pijn en plezier, die mens is vrij.”

Krishna helpt om inzicht te krijgen in de oorzaak van het menselijk lijden en het besef dat de oplossing voor ieder probleem in jezelf te vinden is.

 Net als Arjuna kunnen we, als we ons begeven op het pad van zelfonderzoek en zingeving, overmand worden door angst en wanhoop. Het kan confronterend zijn om te ontdekken hoe je geleefd wordt door onvervulde verlangens en kinderlijke (soms onbeheersbare) driften en overtuigingen. Meestal gericht op materie en ego-belang. Of door ongeduld en beïnvloed door meningen en opinies van anderen. Van alles en nog wat komt langs waar we niet om hebben gevraagd. En net zoals Arjuna twijfelen we of we kunnen voldoen aan wat van ons gevraagd wordt.

De tekst van de Bhagavad Gita is zeer actueel en voor mij zowel troostrijk als stimulerend en inspirerend. Ik denk dat dat ook geldt ook voor mensen die niets met yoga van doen hebben. Het is niet voor niets na de bijbel het meest vertaalde religieuze werk in de wereldliteratuur. De teksten zetten je niet alleen aan tot denken over en onderzoeken van jezelf, maar Krishna geeft ook hele praktische tips om zonder weerstand en angst toch krachtig in het leven te staan; menslievend en rechtvaardig.

 

 

Thema’s uit de Bhagavad Gita

  • Het ervaren van Eenheid. (Advaita Vedante, Non dualiteit)

Hoe ontdek je het verschil tussen het ego-gerichte zelf en dat wat het overstijgt? Noem je dat het veranderlijke en het eeuwige. Beide horen bij de menselijke aard. …. Het ZELF, verwoord door Krishna, geeft antwoorden op deze vraag en ook hoe om te gaan met sterfelijkheid.

  • Yoga evenwicht

Niet alleen fysiek kun je iets doen aan ‘het in evenwicht zijn’ maar ook bij het handelen, bij mislukking en succes, kun je in evenwicht blijven. Kun je onthecht zijn aan de resultaten van je handelen? Kun je de waarde van wat je doet relativeren? En waaruit zou je dat kunnen doen?

Krishna hoofdstuk 2.Vers 48
“Handel met een evenwichtige innerlijke kalmte.
Geef alle gehechtheid op. Blijf dezelfde in succes en mislukking.
Dat evenwicht wordt yoga genoemd.”

  •  Overgave aan het leven.

In de Gita wordt Arjuna gevraagd zich over te geven aan Krishna, symbool van “dat wat leven geeft”. Dit begrip kan afhankelijk van cultuur en godsdienst allerlei ‘uiterlijke hoedanigheden’ aannemen. Alle beelden en beschrijvingen zijn uiteraard symbolen want dit is bijna niet te vatten; laat staan te omschrijven……

Interessant is dat de neurowetenschap en filosofie steeds meer op zoek zijn naar wat de geest en materie samenbrengt. Als één geheel en dat wat dit overstijgt. Het onderwerp ‘bewustzijn’ is in de laatste tijd weer actueel door de belangstelling van de neuronwetenschappers voor het brein.

Arie Bos (docent wetenschapsfilosofie en neuro-filosofie aan de medische faculteit Utrecht) is daar een voorbeeld van in zijn boek ‘Mijn brein denkt niet, ik wel’. Zie cöver van zijn boek. Ik vond zijn bevindingen heel herkenbaar en ben verrast hoe de wetenschap zich uitbreidt naar gebieden die het materiële overstijgen….en ontdekt dat geest en lichaam niet langer van elkaar gescheiden hoeven te worden….

Klaas van Egmond, hoogleraar milieukunde en duurzaamheid: “Door de vele wetenschappelijke bevindingen in een groter perspectief te plaatsen maakt Arie Bos duidelijk dat het materialistische wereldbeeld achterhaald en onhoudbaar is. De mens is geen biologische computer, maar een bewuste schakel in een zinvolle, naar vrijheid strevende evolutie.”

  • ‘Vrijheid’ of ‘zelfrealisatie’ (verlossing).

Wij worden, net als Arjuna, uitgenodigd om met behulp van onderscheidingsvermogen en distantiëring op zoek te gaan naar het element dat ons verbindt met een ander bestaansniveau, onze plicht te vervullen en met beide benen op de grond te blijven staan, verbonden en in liefde met al wat leeft.

In mijn yogaopleiding was er ieder jaar naast een Mahabharata- ook een feestelijk Gita-dag. Ik moet eerlijk zeggen dat ik er de eerste keer niets van begreep. Ik wist eigenlijk helemaal niet wat het doen van yoga betekende…… Net zoals velen ook nu denken dat yoga-beoefening alleen het doen oefeningen inhoudt. Ik ben zestien jaar verder, ben geen vlotte leerling, en heb inmiddels vele commentaren op en vertalingen van de Gita gelezen. De laatste van de Sanskriet-vertaalgroep van de School voor Filosofie in Amsterdam. Die heb ik vergeleken met de vertaling die we op de yogaopleiding gebruikten. Het roept weer nieuwe vragen en heroverwegingen op. Ja, de Bhagavad Gita is een boek ter overweging….waar ik steeds weer naar terug kan gaan…. En wat ook steeds weer iets nieuws brengt als ik mezelf ‘ont’wikkel.

 

Betekenis van Gita voor mij

Gita betekent lied en nodigt ons uit te begrijpen dat ons leven een mooie melodie heeft en er een reden is om het groots te vieren. De Gita gaat over het vieren van de Dharma. Dharma is een Indiaas begrip dat de wezenlijke natuur van iets, of de natuurlijke wetmatigheid die eraan ten grondslag ligt, betekent. Het volgen van de Dharma heeft betrekking op het pad van het menselijke welzijn in de ruimste zin.

Zo handhaaft de zon zich door te schijnen, de Dharma van de rivier is te stromen en de Dharma van jou en mij?….Zo kan ieder zijn persoonlijk Dharma ontdekken, en de Gita kan hierbij een anker zijn.

Ik vertel er graag wat meer over en hoop dat we tot uitwisseling en ervaren, via de meditaties/yoga, komen. Jullie eigen ervaringen zijn welkom. Ervaringen door de oefeningen en meditaties uit de yogales, misschien door de ervaringen uit de mindfulness training, of vanuit je Boeddhistische of Zen- beoefening, of vanuit andere ervaringen uit jouw leven. Zo kun jij je misschien vanuit je kindertijd ook momenten herinneren, net als ik, waarin je deze natuurlijk staat van zijn gewoon kon beleven…..of tijdens een geweldige wandeling in de natuur of na een heerlijke vrijpartij.

Jenneke van Doorn

Zondag 29 januari (16:00- 18:00 uur) geef ik een lezing over de Bhagavad Gita met meditaties.

 

Hosting door Studio Projectie